Worden onze archieven en dus onze democratie bedreigd? We leven in België toch in een moderne democratie, zonder oorlog en dictatuur? Toch bestaan ook rond onze archieven knelpunten.

Onze administraties hebben vaak zeer beperkte budgetten. Dat ze dan ook nog geld moeten investeren in degelijke archivering is dikwijls frustrerend. Toch is het nodig. Want enkel als vandaag voldoende aandacht naar degelijk archiefbeheer gaat, kunnen archiefdocumenten ook in de toekomst hun rol van waakhond van de democratie vervullen.

Digitalisering is in deze context een belangrijk item. Het democratische besluitvormingsproces laat steeds meer digitale sporen na (e-mails, websites, etc.), die uiteraard ook gearchiveerd en op lange termijn bewaard moeten worden! Dat digitalisering daarnaast gevaren inhoudt op vlak van authenticiteit en transparantie hoeft geen betoog.

Archivering en alle bekommernissen er rond, vragen ook een adequate wetgeving. Nieuwe regels zijn nodig, omdat zowel onze informatiemaatschappij als institutionele hervormingen snel evolueren. De verouderde archiefwet uit 1955 is in mei 2009 eindelijk aangepast. De belangrijkste wetswijziging is dat de termijnen van overbrenging en openbaarheid van archief zijn ingekort van 100 naar 30 jaar. Voor de burger en de onderzoeker betekent dit een enorme stap voorwaarts! Maar ook voor het functioneren van de democratie in zijn geheel. Het bevordert immers het verantwoordelijkheidsgevoel van de overheid en vergroot de transparantie van de besluitvorming. Ondanks deze eerste stap in de goede richting, blijven archieven ijveren en lobbyen bij de politieke wereld om een broodnodige grotere slagkracht!

Laten we met een positieve noot afsluiten. Op Europees niveau is een tendens naar meer transparantie te merken.

De toetreding tot de Europese Unie van landen als Polen, Roemenië en Tsjechië heeft voor een doorbraak gezorgd op het vlak van openheid. Het besef groeit dat gesloten archieven gevaarlijker kunnen zijn dan geopende!